zaczytani

Co robią nasze dzieci, gdy nie mamy dla nich czasu? Zmieniają się w księżniczki, walczą z Ninja, lecą w kosmos, a może sprawdzają co dzieje się za drzwiami lub płotem domu? „Billy i gwizdek” uświadomił mi, że nie wszystko musimy wiedzieć. Kilkulatek ma prawo mieć swój własny świat, w którym spotykają go prawdziwe i wyimaginowane przygody.

Seria książek o Billym jest nie do przecenienia. Dbamy o wychowanie, edukację, rozwijamy dodatkowe umiejętności dzieci, ale ich uczucia zostawiamy często na boku. Kilkulatkowi szwedzkie książki pomogą uporządkować wiele spraw a rodzicom pozwolą przyjrzeć się emocjom, których dziecko nie potrafi opisać. Takim jak targająca złość, strach czy zazdrość. „Billy i gwizdek” jest historią o nudzie. Opowieść, jak zwykle, nie jest skomplikowana. Mama chłopca zajęta jest rozmową przez telefon i przeszkadza jej syn, który znalazł w domu gwizdek. Prosi chłopca, żeby wyszedł na dwór. W ciągu krótkiego czasu Billy'ego spotka kilka przygód, jedna z nich dość zatrważająca - spotkanie z ogromnym psem. O czym jest ta krótka, humorystycznie zilustrowana książeczka? Dla mnie - o zetknięciu z życiem. O przygodzie, która czeka za płotem. O tym, że nie wszystko, co spotyka nasze dzieci jest zrozumiałe dla rodziców. A czy musi być? Niekoniecznie. Nie mam z tego powodu wyrzutów sumienia.

Wydawnictwo EneDueRabe, 2013 

Pamiętacie go jeszcze? Nazywa się Winter, już nie jest szczeniakiem, dalej z niewiadomych mu przyczyn wszyscy powtarzają, żeby był grzecznym psem. A on przecież jest grzeczny z natury.

I tom przygód Wintera "Pamiętnik grzecznego psa" został nagrodzony w Konkursie Literackim im. Astrid Lindgren w 2011 roku.  Bardzo nam się podobał. "Nowe przygody grzecznego psa"  były wyczekiwaną książką w naszym domu.

Po przeczytaniu drugiej części mogę stwierdzić, że: Marysia dalej zazdrości dzieciom - Alkowi i Julce takich przygód i takich psów (do stada Wintera dołączył kundel Rudy). Ja z pewnością daleko mniej zazdroszczę Henrykowi i Hance (rodzicom wymienionej wyżej parki), co nie przeszkadza mi czerpać przyjemności z lektury. Książka ma równy rytm - od tarapatów do tarapatów, od przygody do przygody, zawsze ten sam refren (no i czego oni ode mnie chcą, przecież ja jestem zupełnie grzecznym psem). Mnie to jakoś nie nudzi.  W tym tomie sporo nowych bohaterów. Nowi są  sąsiedzi rodziny, koledzy dzieci i znajomi Wintera. Nowe są też wątki romansowe i pochwała zdrowego stylu życia. Jogging z Winterem - to musi być niezapomniane przeżycie.

Dużym plusem książki są ilustracje Joanny Rusinek. Tym razem świetnie jej się udały różne skrzywione ludzkie miny. Są wyrazem złości po tym, co Winter zbroił. Urodą konkurują z nimi miny psiego rozanielonego zadowolenia z tego, co zbroił. To lubię. 

Wydawnictwo Literatura, 2013, kupiona

Cztery lata, ponad pięćset książek, parę wyznań, kilka wydarzeń. Urodziny. 

Zaczynałam sama. Dwa tygodnie później byłyśmy już dwie z Dorotą. Dwa lata później dołączyła do nas Karolina. Łatwiej jest blogować w zespole.

Cztery lata temu, gdy napisałam pierwszą blogową recenzję, moja córka Marysia zaczynała czytać samodzielnie. Była w pierwszej klasie i wieczorami czytała (dukała) mi na głos fragmenty książek, a następnie ja jej czytałam na dobranoc, zwykle rozdziały innej trudniejszej lektury. To nie poszło nam wcale jak z płatka, wymagało sporo cierpliwości i uporu, ale w trzeciej klasie Mary już czytała nałogowo. Czasem występowała gościnnie na zaczytanych jako recenzentka swoich ulubionych książek. Mogę jeszcze dodać, że do niedawna miałam pełną kontrolę tego, co czyta moje dziecko, to ja jej wybierałam książki, wyszukiwałam, podsuwałam, czytałam najpierw, by ocenić. Wiadomo, że nie mogło (i nie miało) to trwać wiecznie. Są oczywiście dalej powieści, które lubimy obie, ale są też takie, które ją zachwycają, a ja zupełnie nie mam do nich serca. Od ostatniego roku, wiem na przykład, że jeśli książka dla nastolatków zaczyna nudzić mnie w w pewien określony sposób w okolicach 40 strony, to jest spora szansa, że spodoba się mojej jedenastolatce.

Piątoklasistka Maria postanowiła dość dobitnie ogłosić czytelniczą niepodległość. Ma teraz swoje miejsce w blogosferze. Blog czytuczyt. 

Jestem poszukiwaczem książek, dalej będę pisać recenzje książek dla dzieci i młodzieży, ale po więcej nastolatkowych lektur odsyłam do blogów Marysi (lat 11), Aleksego (12) i Majki (13).

Skąd taka popularność kryminałów? Nie odkryję Ameryki, jeśli powiem, że człowiek lubi być czytelnikiem aktywnym. Narzekania, że dzieci wolą oglądać telewizję i grać w gry komputerowe niż czytać książki, to narzekania na dwie różne sprawy. Dlaczego wolą oglądać? Bo są leniwe, wolą biernie przyjmować treści przy jak najmniejszym wysiłku. Dlaczego wolą grać w gry? Bo chcą być aktywne, chcą tworzyć światy, decydować o akcjach, działać.

Spośród wszystkich rodzajów książek, powieść kryminalna uruchamia najaktywniejszego czytelnika. Dobrze skonstruowana fabuła wciąga czytającego do rozgrywki intelektualnej i daje mu szansę na działanie - np. na samodzielne zdemaskowania przestępcy. 

"Pan Jaromir na tropie klejnotów" otwiera kolejną serię powieści kryminalnych dla młodszych czytelników. W nowym cyklu rozwiązujemy fascynujące zagadki z parą detektywów: Lordem Hubertem - eleganckim, dobrze wychowanym, emerytowanym detektywem, gadżeciarzem i jego asystentem-  Panem Jaromirem - niezwykle inteligentnym jamnikiem. Para w czytelny sposób nawiązuje do najznakomitszych wzorów (Sherlock Holmes i Doktor Watson) - ale bywa też, że autor przewrotnie odwraca stosunek między bohaterami, do którego jesteśmy przyzwyczajeni - wcale nie łatwo będzie stwierdzić, który z nich jest w danym momencie  szefem a który asystentem. Co jest zabawne, bo podwójna dedukcja Lorda i Jamnika jest źródłem śmiesznych sytuacji. 

Poziom skomplikowania spraw - oczko wyżej niż popularne wśród dzieci kryminały Martina Widmarka.  Bardziej wymagający jest też tekst - ta powieść nie sprawdzi się jako książka dla zaczynających przygodę z samodzielnym czytaniem. Wymaga pewnego czytelniczego doświadczenia. Do jej odbioru przyda się też wrażliwość na angielski humor. 

Wydawnictwo Bona, 2013

Książkę dostałam od wydawnictwa.

Rzadko na naszym blogu pojawiają się książki użytkowe. Po pierwsze kochamy literaturę, po drugie wiedza użyteczna zawarta zwykle w leksykonach, encyklopediach, słownikach jest dostępna w sieci (dla tych, którzy potrafią szukać). "Przysłownik" Katarzyny Kłosińskiej, mimo że nie jest powieścią czyta się świetnie a wiedzy o przysłowiach zgromadzonej w tym tomie nie znajdziecie tak łatwo  przeczesując internetowe strony.  

Hasło słownikowe jest rozbudowane. Ma jedną część z definicją znaczenia przysłowia i drugą, w której znalazło się wyjaśnienie dotyczące jego pochodzenia i używania. Informacje etymologiczne pokazują tradycje, dawne zwyczaje i mentalność Polaków. To barwne kawałki tekstu. Dodatkowo autorka opracowania zgromadziła synonimy i antonimy przysłów. Kłosińska pisze o tym, że przysłowia są zapisem uproszczonej i stereotypowej wizji świata. Funkcje indeksu słownika pełni ostatnia część słownika zatytułowana "Jak mówimy o:" Jest to ponowne uporządkowanie zgromadzonych przysłów w innym porządku niż według słów kluczy. Dostajemy więc zbiór sentencjonalnych wypowiedzi na temat kobiet, bogactwa, miłości czy obowiązku. Taki porządek jeszcze lepiej pokazuje stereotypy, które tkwią w naszej kulturze. 

Słownik kupiłam jedenastolatce, która przygotowywała się do konkursu o poprawnej polszczyźnie. Nadaje się do podczytywania dla przyjemności po kawałku. Spodobały nam się szczególnie te mniej znane przysłowia. Hitem w naszym domu stało się: Zakochanemu  i koza Dianą - bardzo stare (prawdopodobnie średniowieczne) polskie przysłowie, które powstało jako odpowiednik łacińskiego Quisquis amat ranam, ranam putat esse Dianam czyli w dosłownym tłumaczeniu "Kto kocha żabę, żabę uważa za Dianę".

Wydawnictwo Publicat, 2012

“Bangsi mieszkał na Grenlandii. Ogromnej, lodowatej wyspie, białej jak jego futerko”.

Jest luty, jest zimno, za nami mrozy i śniegi, przed nami być może też. Ostatnia rzecz, na jaką mam chęć, to zaczytywanie się w książkach o zimie. Ale dla Bangsiego robię wyjątek.

Bangsi jest misiem polarnym. Jest mały, ale już nie całkiem mały – mama powoli uczy go samodzielności. Razem zabierają się za łowienie ryb, niedźwiedzica tłumaczy synkowi, jak zrobić przerębel i jak złapać śliską rybę. Ale, jak to zwykle bywa, w drogę wchodzi im człowiek z całym złem, jakie tylko człowiek umie ze sobą przynieść. Wpadają w zasadzkę przygotowaną przez myśliwych polujących na ich futra. Bangsiemu udało się uciec (spokojnie, mamie też, jak się potem dowiemy). Biegł ile sił w łapach, w końcu zmęczony położył się na kawałku białego lodu i zasnął. Nie zdawał sobie sprawy, że śpi na krze, która unosi go dalej i dalej od domu.

I tu zaczyna się właściwa opowieść. Miś trafia na wyspę, spotyka ludzi, których najpierw bardzo się boi, a potem zaczyna rozumieć, że nie każdy człowiek jest zły. Poznaje Grimura, Heklę i ich trzy córeczki, dowiaduje się, jak to zły król Norwegii wypędził ich z kraju, jak z innymi wikingami-uciekinierami osiedlili się na tym skrawku ziemi. Bangsi wtapia się w społeczność wyspy, poznaje bolączki jej mieszkańców, a w końcu, czując, że jest im to winien za wszystko, co dla niego zrobili, postanawia rozwiązać ich największy problem – przechytrzyć i pokonać złego trolla pożerającego owce, a tym samym pozbawiającego mieszkańców mleka, sera i wełny. Bangsi zwycięża złego, a jego bronią jest odwaga i spryt. Wdzięczni mieszkańcy wiwatują na jego cześć, ale nawet ich wdzięczność nie może ukoić coraz silniejszego smutku misia. Tęskni za mamą, za domem. Gdy nadchodzą mrozy, zaopatrzony przez mieszkańców wyspy w ciepłe nauszniki i suszone ryby, rusza po zamarzniętej wodzie w stronę Grenlandii. Wraca do siebie już jako mądry, dojrzalszy, silniejszy niedźwiadek. Tylko tu mógłby się czuć naprawdę szczęśliwy.

Zimy, lodu i śniegu jest tu aż nadto, ale wcale nie ochładza to ciepła tej bajki. Bo z pewnością jest to bajka, oparta na klasycznym wręcz schemacie, który Klimko-Dobrzaniecki potraktował twórczo i po swojemu. On zna Islandię, rozumie jej klimat i potrafi opowiedzieć o mroźnych wyspach tak, by nie brzmiało to fałszywie. Jednocześnie to bezpretensjonalna, przekonująca i klasyczna właśnie opowieść o dojrzewaniu, o nauce życia, poznawania tego co dobre i złe.

Graficznie książka zachwyca. W białej, sztywnej okładce wycięte są literki BANGSI. W tle, na zielonkawym tle widnieją śniegowe kulki. Ten zielonkawy kolor, przypominający kolor cienia na śniegu, to tutaj jedyna barwa prócz bieli. I ilustracje, i czcionka są jej podporządkowane. Rysunki Marcina Dopieralskiego mają w sobie właściwą tej bajce miękkość i krągłość. Wikingowie wydają się przede wszystkim dobroduszni i nawet troll nie przerazi małych czytelników.

To się czyta jak stare, dobre bajki. Jak znalazł na zimowe wieczory, nawet jeśli Bangsiego otaczają tylko śniegi, śniegi i śniegi.

Wydawnictwo Format 2012



Można się za tę książkę obrazić. Można od niej uciec, tak jak ucieka się od bolesnych wspomnień. Można czytać ją na przemian ze smutkiem i z nadzieją, z wiarą w Boga lub bez niej.

Thomas widzi rzeczy, których nie dostrzegają inni: rybki akwariowe pływające w kanale i Jezusa, który przypomina ekscentrycznego kolegę z sąsiedztwa. Jezus zajmuje ważne miejsce w życiu 9-letniego Thomasa. "Niedziela to dzień, który trzeba pchać przed siebie jak taczkę”- zapisuje chłopiec w zeszycie zatytułowanym „Książka wszystkich rzeczy”. W niedzielę chodzi się do kościoła na drugi koniec miasta (jazda tramwajem nie podoba się panu Bogu) i śpiewa podczas mszy („Miło siwy panie nie budź nas na pokruszenie”). W niedzielę dostaje się też lanie od ojca drewnianą łyżką za pomylenie słów litanii. Razy dostaje też mama Thomasa. Gdy tata bije mamę albo syna, anioły w niebie zasłaniają oczy skrzydłami a pan Bóg milczy we wszystkich językach. Rodzinę Thomasa zaczynają jednak nękać biblijne plagi egipskie...

Chłopiec zmaga się nie tylko z autorytarnym ojcem ale i wizją surowego, starotestamentowego Boga. Nie znalazłam w tej książce krytyki chrześcijaństwa, jedynie pytania chłopca z ortodoksyjnej rodziny o to, dlaczego Bóg pozwala na zło. Ten sam problem próbuje rozwiązać teodycea, gałąź teologii. Nie zgadzam się z zarzutami, że "Książka wszystkich rzeczy" to policzek wymierzony religii.

Męskiej przemocy i dominacji stawiają czoła kobiety. Wdowa, uważana w okolicy za czarownicę. 16-letnia Eliza o skórzanej nodze i dłoni z obciętymi czterema palcami, z którą Thomas postanawia się ożenić. Ciotka Pia nosząca spodnie na przekór mężowi. Margot, siostra Thomasa, która wcale nie jest taka głupia jak uważa jej brat i jako jedyna potrafi stawić czoła ojcu. Dopiero gdy spotkają się wszystkie razem, będą w stanie przeciwstawić się mężczyźnie, który uważa, że żona i dzieci są jego własnością. Obraz ojca nie jest zresztą wcale taki jednoznaczny. Jest postacią pękniętą, okrutną i cierpiącą z powodu swego okrucieństwa.

Próbowałam spojrzeć na tę książkę oczami dzieci. Kiedy byłam mała, lubiłam takich bohaterów jak Thomas: nadwrażliwych, otwartych na innych, krzywdzonych, ale stawiających czoła krzywdzicielom. Dziesięcioletniej mnie ta historia podobałaby się ogromnie. Mówię tylko za siebie. Poza wszystkim to też jednak kawał świetnej literatury.

Kim chcesz zostać jak będziesz dorosłym? - pytają Thomasa.

- Szczęśliwym - odpowiada bez wahania.

Wydawnictwo Dwie Siostry, 2012



 To nie jest recenzja. Tylko parę słów o dwóch przekładach. 

Ukazały się ostatnio dwa nowe tłumaczenia mojej ukochanej lektury z dzieciństwa. Oba są reklamowane jako nowe, co w przypadku książki wydanej przez wydawnictwo ALGO (napis na okładce "nowy przekład") jest nadużyciem, bo tłumaczenie Ewy Łozińskiej-Małkiewicz powstało w latach dziewięćdziesiątych poprzedniego wieku. Ten przekład czytało mi się dużo gorzej niż Pawła Beręsewicza wydany przez Wydawnictwo Skrzat.

W wydaniu ALGO widać też niestaranną redakcję, ale to wydanie jest promowane w Empiku, miękkie, tańsze (25 złotych). I od ręki są też następne tomy. Wydanie Skrzata (kupiłam w sklepie wydawnictwa, w innych księgarniach było ostatnio nie do dostania) jest droższe (37 złotych) ładne, porządne, ilustrowane, wydane w twardej okładce i martwię się, że nie dojdzie do tłumaczenia kolejnych tomów.

 Nie podobają mi się w przekładzie Łozińskiej różne miejsca. To na przykład:

"Aniu, przestań histeryzować. I naprawdę niepotrzebnie używasz takich długich słów. Brzmią śmiesznie w ustach takiej małej dziewczynki. Mam nadzieję, że przypadniesz Dianie do gustu. Ale musisz się liczyć z tym, co powie jej mama. [...] Musisz być uprzejma, dobrze wychowana i nie wygłaszaj tych swoich szokujących mówek. Och jakżeż to dziecko drży! 

Ania miała bladą i napiętą z przejęcia twarz. 

- Och Marylo! Maryla też byłaby poirytowana, gdyby miała właśnie spotkać małą dziewczynkę, przyszłą przyjaciółkę od serca, której matce trudno przypaść do gustu." 

 Błędy stylistyczne, brak stylistycznej spójności, słówko 'poirytować' zupełnie nietrafione, 'szokujące mówki' w ustach Maryli też zgrzytają. Kolejne: 

 "Och Marylo! Co za klawe przyjęcie! Klawe - to nowe słowo, którego nauczyłam się dzisiaj od Mary Alice Bell. Czyż nie jest pełne ekspresji? Wszystko było cudne." 

'Klawe' to nie jest słowo, którym by się zachwyciła Ania, moim zdaniem. Dla porównania Beręsewicz w tych miejscach: 

 "Opanuj się Aniu. Wolałabym też, żebyś nie używała tych wszystkich wielkich słów. To naprawdę śmiesznie brzmi w ustach małej dziewczynki. O to czy Diana Cię polubi, raczej bym się nie obawiała. To na jej mamę musisz uważać. [...] Musisz być uprzejma i grzeczna. A już na pewno nie wygłaszaj tych swoich przemówień. Zmiłujże się, Aniu, ty się cała trzęsiesz! 

Ania istotnie się trzęsła. Twarz jej pobladła i stężała. 

- Och Marylu, też byś to przeżywała, gdybyś miała spotkać przyjaciółkę od serca, ale nie byłoby wiadomo czy jej mama Cię polubi." 

"Och Marylu, wyśmienicie się bawiłam. To pani Mary Alice Bell powiedziała "wyśmienicie" i od niej się nauczyłam. Świetne słowo, co? Było po prostu cudownie."

Wydawnictwo Skrzat, 2012 (okładka wyżej)

ALGO, 2013 (okładka niżej)

Obie książki kupiłam.