zaczytani

Dziś na stronie wyjątkowo o filmie. Recenzja Anny Taszyckiej zaproszonej tu w gości.

Niedawno na Zaczytanych znalazła się recenzja książki Briana Selznicka, która stała się podstawą filmu w reżyserii Martina Scorsese, wybitnego twórcy, który dotąd nie był kojarzony z filmami dla dzieci. Można więc zadać sobie pytanie: co skłoniło Scorsese do wyreżyserowania filmu dla dziecięcej widowni? Otóż, moim zdaniem, odpowiedź na to pytanie jest wyjątkowo prosta: powodem jest miłość do kina. 

Ci, którzy czytali piękną książkę Selznicka, wiedzą już, że jednym z jej bohaterów - pomimo, że jest to zmyślona opowieść - jest pionier kina, Georges Méliès. Film Scorsese konsekwentnie podąża tym filmowym tropem, zamieniając piękne szkice ołówkiem na wytwór najnowszej technologii: Hugo i jego wynalazek można bowiem obejrzeć w wersji 3D. Ponieważ do tej pory technologia ta oferowała widzom (głównie, przyznajmy, dziecięcym) raczej efektowność, w miejsce refleksji, z radością powitałam w kinie pewną odmianę. Oczywiście, film Scorsese jest bardzo efektowny, ale jest również niezwykle wzruszający. Paryż, kolebka kinematografii, staje się w tym filmie miastem-marzeniem, miejscem ze snów nie tylko małego chłopca, tytułowego bohatera filmu, ale i marzeniem pioniera kina, magika, mistrza filmowej iluzji, który na zawsze odmienił oblicze kultury na całym świecie, zarażając widzów swoją miłością do filmu. 

I być może właśnie ten aspekt był dla Scorsese najbardziej interesujący: na ekranie możemy bowiem - co z powodów oczywistych jest niemożliwe na łamach książki - obejrzeć fragmenty filmów Mélièsa w technologii 3D. Przyznam, że dla miłośniczki/miłośnika kina, efekt jest wręcz oszałamiający; dzięki temu zabiegowi udało się Scorsese wydobyć z fragmentów starych filmów zapomnianą magię i blask. Ci, którzy pamiętają sztuczki, jakie stosował Méliès podczas realizacji swoich filmów (filmowanie planu przez akwarium, ręczne malowanie taśmy, podwójna ekspozycja itd.), odkryją ze zdumieniem, że w zasadzie po ponad 100 latach kino niewiele się zmieniło. Oczywiście, zmieniła się technologia, ale kino to nadal nie tylko maszynka do zarabiania pieniędzy, ale także magia, kraina snów, która przyciąga kolejnych następców Mélièsa, gotowych wiele poświęcić dla lat spędzonych na planie filmowym. 

Oczywiście, film Scorsese, to także lekcja historii kina: możemy zobaczyć jak wyglądał jeden z pierwszych planów filmowych, a oprócz filmów Mélièsa, obejrzeć także fragmenty innych arcydzieł niemego kina. Scorsese jest znany z ratowania starych kopii filmowych - tym razem udało mu się pokazać najstarsze filmy w zupełnie nowej odsłonie. 

Na ekranach kin wyświetlany jest obecnie także inny film opowiadający o czasach kina niemego - Artysta, w reżyserii Michela Hazanaviciusa. To zdumiewające, że w chwili eksplozji nowoczesnej technologii twórcy ponownie sięgają do samych początków kina. Jestem pewna, że niejednemu z widzów - podobnie jak mnie - podczas projekcji filmu Hugo i jego wynalazek po policzku popłynie łza, chociaż przecież jesteśmy zbyt młodzi, żeby pamiętać czasy Mélièsa.